Η τελευταία ηφαιστειακή δράση στη Νίσυρο εκδηλώθηκε πριν από αρκετές χιλιάδες χρόνια και βέβαια δεν έχει καταγραφεί στις ιστορικές πηγές. Παρ’ όλα αυτά, η Νίσυρος χαρακτηρίζεται σαν ένα κοιμώμενο ενεργό ηφαίστειο, και η θεώρηση αυτή βασίζεται σε τρία στοιχεία:

Σε πολλά σημεία της νήσου Νισύρου υπάρχουν θερμές, μεταλλικές πηγές. Από όλες τις πηγές, οι μόνες που κατά καιρούς αποτέλεσαν αντικείμενο οικονομικής εκμετάλλευσης ήταν αυτές των Πάλλων και του Μανδρακίου. Η χρήση των μεταλλικών νερών Μανδρακίου άρχισε εντελώς πρόχειρα το 1870 από το Νικόλαο Αποστολίδη, ο οποίος αφού θεραπεύτηκε έκτισε δύο δωμάτια και τρεις λουτήρες, τα οποία και δώρισε αργότερα στην κοινότητα Μανδρακίου.

Από τον 18o αιώνα το μοναστήρι της Παναγίας Σπηλιανής έχει παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο όχι μόνο στη Νίσσυρο αλλά και στα γύρω νησιά, χάρη στη θεωρούμενη ως θαυματουργή εικόνα στο καθολικό της, το οποίο έχει σκαφτεί στον κάθετο ηφαιστειακό βράχο. Βρίσκεται πλάι στο κάστρο των Ιωαννιτών ιπποτών και η ανάβαση εκεί, ειδικά το απόγευμα, είναι μια συναρπαστική στιγμή του ταξιδιού σας στο νησί.

Πρόκειται για ένα από τα καλύτερα σωζόμενα οχυρωματικά έργα της αρχαιότητας στο Αιγαίο. Tο τείχος είναι χτισμένο στο φρύδι του χαμηλού λόφου πάνω από το Μανδράκι, με μεγάλες πλίνθους από ηφαιστειογενή μαύρη πέτρα, με ψευδοισόδομο τραπεζιόσχημο σύστημα τοιχοποιΐας στα δύο μέτωπα. Eσωτερικά υπάρχει γέμισμα από αργούς λίθους και λατύπη. Tο μέσο πλάτος του είναι 3,50-3,80 μ.

Η Νίσυρος είναι ένα σύνθετο στρωματο-ηφαίστειο, που δημιουργήθηκε καταρχήν στο θαλάσσιο βυθό της περιοχής. Με τη συνεχή εκρηκτική και εκχυτική δραστηριότητα αναδύθηκε πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και δημιούργησε ένα πανέμορφο νησί. Το νησί ανήκει στο πρόσφατο-ενεργό ηφαιστειακό τόξο του Νοτίου Αιγαίου και αποτελεί ένα από τα νεώτερα τμήματά του, γεγονός στο οποίο οφείλεται η πολύ καλή διατήρηση των γεωλογικών σχηματισμών και μια εντυπωσιακή θερμική ανωμαλία ορατή στην επιφάνεια (υπέρθερμες ατμίδες, πηγές, κρατήρες κλπ).

Το Λαογραφικό Μουσείο της Νισύρου βρίσκεται στο Μανδράκι. Στεγάζεται σε διώροφο αρχοντικό του 18ου αιώνα δωρεά του Κώστα και της Ελένης Σακελλαρίδη, το οποίο έχει αποκατασταθεί από το Δήμο. Οι χώροι έχουν διαμορφωθεί έτσι ώστε να περιλαμβάνουν τα δωμάτια ενός παραδοσιακού Νισύριου σπιτιού, όπως είναι η κουζίνα,ο φούρνος, η κρεβατοκάμαρα κτλ.

Στο Εκκλησιαστικό Μουσείο της Νισύρου είναι συγκεντρωμένα πλήθος εκκλησιαστικών κειμηλίων της Νισύρου τα οποία προέρχονται κυρίως από τη Μονή της Παναγιάς της Σπηλιανής και την Ενορία της Παναγιάς της Ποταμίτισσας.      

Το Αρχαιολογικό Μουσείο της Νισύρου στο Μανδράκι είναι δημιούργημα της πρωτοβουλίας των αδελφών Γιαννίδη, με χρήματα των οποίων ανεγέρθηκε το κτίριο που το στεγάζει και παραχωρήθηκε στο Υπουργείο Πολιτισμού το 2001. Συμπεριλαμβάνει ευρήματα από την προϊστορική εγκατάσταση στην ηφαιστειογενή νησίδα Γυαλί, απέναντι από τη Nίσυρο, τα οποία χρονολογούνται την Tελική Nεολιθική Περίοδο της 4ης χιλιετίας π.X., όπου οι ανασκαφές αποκάλυψαν ένα ακέραιο νεολιθικό κτίσμα ελλειψοειδούς σχήματος, λείψανα άλλων κτισμάτων, καθώς και νεκροταφείο.